Category Archives: मनातलं…

“चायपत्ती”

तिच्याशी माझं तसं कधी बोलणं झालं नव्हतं. तसा प्रश्नही नव्हता, कारण आम्ही एकमेकांना जाणत नव्हतो. तोंड ओळख होती केवळ आमची. नावसुद्धा माहिती नव्हतं मला तिचं. तरीही तिने मला तिच्यासोबत बाहेर चलायला विचारलं होतं. बाहेर पाऊस पडत होता नि गारवा पण बराच होता. मला खरं तर आत राहणंच आल्हाददायक वाटत होतं. पण मला हे हि तितकंच ठाऊक होतं कि ती नक्की बाहेर जाणार होती. माझ्यासोबत, किंवा एकटीच. आणि तसंही ती पहिल्यांदा काही बोलत होती. नाही म्हणणं माझ्यासाठी शक्य नव्हतं.

बंगलोर ला इंदिरा नगर मध्ये “चायपत्ती” नावाचं एक छोटंसं रेस्ट्रो आहे. मुळात कल्पना CCD सारखीच, पण इथे चहा/कॉफीचे बरेच प्रकार मिळतात. सोबत खादाडीसाठी बरेच विकल्प आहेत. वातावरण सुद्धा सुरेख जमवलेलं आहे. इथे बसल्या बसल्या तुमचा वेळ कसा निघून जातो कळतंच नाही. त्यात जर रात्र झाली असेल आणि पाऊस सुरु असेल तर इथली मजाच काही न्यारी. इथली “कुल्लड कॉफी” फार प्रसिद्ध आहे. लोक इथे विशेष करून “कुल्लड कॉफी” प्यायला जमतात. कॉलेज मध्ये जाणारे, जॉब करणारे, तरुण मुलं, मुली, जोडपे इथे आपला दिवसभराचा थकवा घालवण्यासाठी येतात. मी मात्र इथे येतो कारण सोबत इथे बियर सुद्धा मिळते.

तिला मी पहिल्यांदा इथेच बघितलं. तिचा चेहरा तसा लक्ष वेधून घेईल असाच होता. १० लोकात उठून दिसेल असा. गोरा वर्ण. ना अगदी गोल, ना अगदी लांब, पण सुंदर असा अंडाकृती चेहरा. पाणीदार मोठाले डोळे. नाजुकशे गुलाबी ओठ. हलकेच कुरळे, पण अगदी मुलायम असे ते केस. तिच्याकडे लक्ष न गेलेच तर नवल. कित्येकदा त्या चेहऱ्याला न्याहाळत असतांना तिने मला बघितलेलं. पण तिला त्यात कधी वावगं वाटलं नसावं. किंवा तिला माझ्यासारख्यांची सवय झालेली असावी. पण माझं तिच्याकडे बघण्याचं कारण मुळात तिची सुंदरता नव्हती. ते होते तिचे डोळे. काही तरी होतं त्या टपोऱ्या डोळ्यात . कसलंतरी शल्य. प्रभा नव्हती त्यात. काहीतरी होतं जे तिला बोचत होतं. कधी कळालं नाही मला. हेच कारण होतं कि काय, ती असली कि माझी नजर प्रत्येकवेळी तिच्या त्या डोळ्यांकडे जायची.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

आजही मी असाच ऑफिस मधून आल्यावर सहज “चायपत्ती” वर गेलो. वरुण राजा हलकेच पाण्याचे तुषार वर्षावत होता. वातावरणात आनंददायक असा गारवा आला होता. आणि अश्यात तिथे जाणं मी मिस करू शकत नव्हतो. मी फ्ल्याट वर येऊन लगेच फ्रेश झालो नि “चायपत्ती” वर गेलो. आज तिथे नेहमी पेक्षा जास्त गर्दी होती. पाऊस सुरु झाल्यामुळे असेल कि काय, पण आज बरीच पब्लिक जमलेली तिथे. टेबल मिळणं कठीण वाटत होतं. मी एखादा टेबल मिळतो का म्हणून एकदा सगळीकडे कटाक्ष टाकायला गेलो नि मला तेव्हढ्यात ती दिसली. आजही तशीच, एकटीच, आपल्याच विचारात मग्न बसलेली होती. मी तिच्या कडे वळलो. जवळ जाऊन तिला विचारलं, “माफ करा, मी इथे बसू शकतो का?” तिने माझ्याकडे एकदा बघितलं, हलकेच मान डोलावली नि तिच्या समोर असलेल्या खुर्चीकडे हाथ करून बसण्याचा इशारा केला. एव्हढंच. चेहऱ्यावर कसलेच हावभाव नव्हते तिच्या. मला बसण्याचा इशारा करून परत स्वतःच्या विचारात मग्न झाली होती ती.

तिच्यासमोर “कुल्लड कॉफी” चा मग ठेवलेला होता. तिची नजर खिडीकीतून बाहेर कुठेतरी शून्यात होती. मी माझ्यासाठी एक बियर मागवली. वेटरने माझ्यासमोर बियरचा मग आणून ठेवला. हळू हळू आम्ही आपापल्यासमोर असलेलं ड्रिंक्स पित होतो. अधून मधून मी तिच्याकडे बघत होतो. डोळे काळेशार होते तिचे. पण कुठे तरी हरवलेले. एव्हढ्या गोंगाटात बसून सुद्धा त्या टेबलावर बसून मला एक वेगळीच अशी शांतता जाणवत होती. जणू काही तरी फार वाईट झालंय, आणि दुखःच्या वातावरणात कुणी कुणाशी बोलत नाहीये, अशी. आणि ती शांतता तोडण्याची, तिच्याशी बोलण्याची हिम्मत त्यावेळी तरी माझ्यात नव्हती. तेव्हढ्यात तिथे एक मुलगा आला. त्याने तिला विचारलं ,

“Excuse me gorgeous! Can I buy you a beer?”.

“No” तिने उत्तर दिलं.

“Coffee?” त्याने पुन्हा प्रयत्न केला.

“Please go from here and leave me alone.” तिने थंडपणे त्याच्याकडे बघत उत्तर दिलं.

ते भाव  बघून कि काय, तो मुलगा निघून गेला. तिने एकवार माझ्याकडे बघितलं.

मी विचारलं, “Do you want me to leave too?”.

ती दोन क्षण थांबली. म्हणाली “Shall we go out? I need some fresh air.”

… तिच्याशी माझं तसं कधी बोलणं झालं नव्हतं. तसा प्रश्नही नव्हता, कारण आम्ही एकमेकांना जाणत नव्हतो. तोंड ओळख होती केवळ आमची. नावसुद्धा माहिती नव्हतं मला तिचं. तरीही तिने मला तिच्यासोबत बाहेर चलायला विचारलं होतं. बाहेर पाऊस पडत होता नि गारवा पण बराच होता. मला खरं तर आत राहणंच आल्हाददायक वाटत होतं. पण मला हे हि तितकंच ठाऊक होतं कि ती नक्की बाहेर जाणार होती. माझ्यासोबत, किंवा एकटीच.

मी मान डोलावली आणि आम्ही दोघं आपापले ड्रिंक्स घेऊन बाहेर आलो. बाहेर पाऊस सुरूच होता. हवेत आता जरा जास्तंच गारवा आला होता. आम्ही दोघंही बाहेर आलो. आजूबाजूची दुकानं एव्हाना बंद झालेली होती. त्यातल्याच एका दुकानाच्या शेड खाली आम्ही दोघं गेलो. ती तिथे पायऱ्यांवर बसली. मी शेजारीच उभा होतो. थोडा वेळ कुणीच काही बोललं नाही. ती कॉफी घेत रस्त्याकडे बघायला लागली. ती शांतात तोडावी म्हणून कि काय, मी तिला विचारलं,

“तुला खरंच इथे बाहेर थंडीत राहायचं आहे का? आपण आतही बसू शकतो.”

तिने माझ्या कडे बघितलं. नजर परत रस्त्याकडे वळवली. कॉफीचा एक घोट घेतला आणि म्हणाली,

“मला लोकं विचारतात. तुला काय झालंय?  कुणी तुला त्रास देतं आहे का? कुणी तुला मारत, धमकावत आहे का? तू एव्हढी अबोल का असतेस?”.

खरं तर हे प्रश्न माझ्याही मनात होतेच. हो, तिला सरळ विचारू शकेल एव्हढी ओळख नव्हती आमच्यात. पण असती तर मी तिला असलंच काही विचारलं असतं. तिने माझ्याकडे बघितलं नि म्हणाली, “प्रत्येकाला माझी कहाणी जाणून घ्यायची आहे.”  “तुला काय वाटतं? काय झालं असेल माझ्यासोबत ?”

मी पहिल्यांदा तिला बोलतांना बघत होतो. पहिल्यांदा मला तिच्यात काही जिवंतपणा दिसत होता.

“मला काहीच वाटत नाही.” मी नकळत बोललो.

“खरंच?!” तिने विचारलं.

“हो खरंच.” मी उत्तर दिलं. मग हळू हळू आम्ही बोलायला लागलो. तिने सगळं काही सांगितलं. बोलतांना तिचे डोळे भरून आले होते. आवाज कापरा झाला होता. पण ती थांबली नव्हती. तिने मनातले सगळे विचार न थांबता बाहेर काढले होते. तिला त्रास देणारी, तिची कहाणी …. ती कहाणी, जी जाणून घ्यायचं कुतूहल सगळ्यांना होतं, तिने माझ्या समोर ठेवली होती. ऐकून मीही  स्तब्ध झालो होतो. सगळं सांगून झाल्यावर तिने एक दीर्घ श्वास घेतला. तिची नजर कुठेतरी हरवलेली होती. कदाचित जुन्या घटना तिच्या पुढे धावत असाव्यात. तिचे डोळे लालसर झाले होते. डोळ्यांमध्ये साठलेलं पाणी बाहेर पडू बघत होतं. तिने खरंच बरंच काही बघितलं होतं, सोसलं होतं. एव्हढं सगळं ऐकून कुणालाही तिच्याबद्दल सहानभूती नाही वाटली तरंच नवल होतं. तिने तिच्या डोळ्यांच्या ओल्या झालेल्या काठा पुसल्या. माझ्याकडे बघत ती म्हणाली, “आता सांग, काय वाटतं तुला माझी कहाणी ऐकून?”.

तिने विचारलेला प्रश्न खरं तर साधा-सरळ होता, पण त्याचं उत्तर मात्र साधं असू शकत नव्हतं. मी तिच्या शेजारी बसलो. तिच्या कडे बघून म्हटलं,

“मी सांगतो मला काय वाटतं ते. पण मला एक गोष्ट जरा स्पष्ट नाही झालीये अजून.”

“कुठली गोष्टं?” तिने लगेच विचारलं.

“तू विचार, मी सांगते.” ती म्हणाली.

मी तिच्या संपूर्ण कहाणीत तिला सर्वाधिक त्रास देणाऱ्या घटनेबद्दल विचारलं. क्षणभर थबकून तिने विचारलं, “त्याबद्दल काय स्पष्टीकरण हवंय तुला?”.

“मला तुझ्याकडून स्पष्टीकरण नकोय.” मी म्हणालो. मला ती घटना स्वतः बघायची आहे. मला माझं स्पष्टीकरण मिळून जाईल. मग मी सांगतो तुला, मला काय वाटतं ते.”

हे ऐकून तिच्या चेहऱ्यावर किंचित राग दिसत होता. “आता तू माझी मस्करी करतो आहे.” ती म्हणाली.

“मस्करी कुठून आली आता?” मी म्हणालो. “आपण जाऊयात कि तिथे. मला बघू दे नेमकं काय झालं होता तेव्हा.”

“पण तिथे जाऊन काही मिळणार आहे का तुला?”, ती म्हणाली. “तिथे कुणी नसणार आहे आता.”

“अरे पण ते तिथेच घडलं होतं ना?” मी परत विचारलं.

“अरे हो. पण, झालं ते झालं. त्या घटनेला होऊन आता वर्षाधिक झालंय. आता तिचं ….तिचं … ”

…. एव्हढं म्हणून ती थांबली. नि माझ्याकडे बघायला लागली. मी हलकेच हसत म्हटलं, “अस्तित्व नाही. होय ना?”.

आता ती माझ्याकडे एकटक बघत होती. मी बोलायला लागलो, ” तू  जेही काही सांगितलं. शेवटी कहाणीच ती. तिला अस्तित्व नाही. तिला चेहरा नाही. तिला मन नाही. तिला भावना नाहीत. ती आहे तर, निव्वळ एक कहाणी.”

नजर दुसरीकडे वळवून तिने क्षणभर काहीतरी विचार केला. तिच्या चेहऱ्यावर पहिल्यांदाच अगदी हलकी अशी प्रसन्नतेची झलक दिसत होती. ती हलकेच हसली, नि म्हणाली, “खरंय, कहाणीच ती शेवटी. कहाणी जी आपण उगीचंच  परत परत जगत असतो.”

“नाही.” मी हसून म्हटलं. “कहाणी, ज्यातून आपण घडत असतो.”

Advertisements

निरुत्तर …

२०२५ पर्यंत भारत महासत्ता होईल असं विधान ऐकलेलं, वाचलेलं आठवतं. कलाम सारख्या महान व्यक्तीने सुद्धा तेच स्वप्न मनात बिंबवायला सांगितलं होतं. आम्ही तसं केलं देखील होतं. साठ वर्षाच्या कारकिर्दीत महासत्ता नसलो तरी, अमेरिका, ब्रिटन सारख्या देशांच्या ज्यांच्याकडे २००+, ६००+ वर्षा एव्हढा अनुभव आहे, आम्ही निदान त्यांच्याशी स्वतःची तुलना तर करू शकतो, ह्याचा अभिमान होता त्यावेळी. हळू हळू प्रगती करोतच आहे हा विश्वास होता तेव्हा. आणि २०२५ पर्यंत महासत्ता बनू शकतो हे कदाचित म्हणून खरं सुद्धा वाटत होतं. आणि का नाही वाटावं आम्हाला तसं? ६० वर्षात आम्ही जगातली ५वी मोठी आर्थिक सत्ता होतो. नव्हे आहोत. जगातली तेव्हा ३री (आता ४थी) सर्वात मोठी सेना आमच्याकडे होती. टेलिकॉम सेक्टर मध्ये केलेली प्रगती आमच्या एव्हढी कुठेही झालेली नव्हती. जगातली सर्वात जास्त पदवीधारक जनता आमच्याकडे होती, असेलही. आणि म्हणून आम्हाला आशा होती, … नव्हे … आम्हाला ठाम विश्वास होता. कि येणारा काळ हा आमचा होता. भविष्यातली महासत्ता आम्हीच होतो.

….. पण … ……मग हळूच कुठेतरी एकदा कॉमन वेल्थ गेम्स आमच्याकडे झालेत आणि त्यात झालेला हलगर्जीपणा आम्हाला लक्षात आला. अख्ख्या जगासमोर आमचे नाक कापल्या गेले. पण आम्ही नेहमी प्रमाणे शांत होतो. कारण, ‘त्यात काय झालं?’ ते बघायचं काम आमचं नव्हतं. ते काम तर आम्ही कलमाडी साहेबांना दिलं होतं. त्यात त्यांनी थोडीफार हेराफिरी केली होती. त्याला आम्ही काय करणार? त्याची लाज त्यांना वाटायला हवी होती ना. आम्ही कशाला वाईट वाटून घेणार होतो त्यात. ‘जाऊदे … मरू दे’ … म्हणून आम्ही तो मुद्दा सोडून दिला होता. कारण आम्ही तर महासत्ता बनणारच होतो. एका कलमाडी मुळे काय अडथळा येणार होता त्यात? असं काय आधी झालं नव्हतं काय आमच्या कडे?? …. बिलकुल झालं होतं. मुळी … हेच तर होत आलं होतं. जेव्हा, तेव्हा आमची प्रगती नाही थांबली तर आता कसली थांबणार होती ती??? आणि शेवटी आम्ही तर आमची रोजची कामं तर करतच होतो ना? … त्यामुळे आम्ही निवांत होतो.

… मग २ जी प्रकरण पुढे आलं … आम्हाला थोडं नवल वाटलं … आयला म्हटलं, हि काय भानगड?? स्पेक्ट्रम अन काय काय?? … कुतूहल म्हणून आम्ही त्यात लक्ष घातलं … आरोपी ठरवलेल्या कुणी राजा नावाच्या माणसाला धरण्यात आलं होतं … आणि पैसा जरा जास्तच खिश्यात घातला आहे हे समजत होतं … पण तेव्हढ्यात राडीयांची टेप बाहेर आली नि आम्ही राजाला काही वेळ विसरलो. .. नशीब आमचं कि राजाला तरीही आता घालण्यात आलं. … नाही. तसं नसतं झालं तरी आम्हाला काही फरक पडणार नव्हता. आम्ही तर काही घोटाळे केले नव्हते. दुसऱ्याला सद्बुद्धी नाही मिळाली वरच्याकडून ह्यात आम्ही काय करू शकत होतो तसंही? आणि वेळही कुठे होता आमच्याकडे तेव्हढा??!! …. पण जे झालं ते गॉसिप करायला छान वाटत होतं. मग थोडे अजून घोटाळे शोधण्यात आले. अजून गॉसिप मिळालं. रोजच्या मोनोटोनस आयुष्यातून कसं थोडं बाहेर आल्या सारखं वाटायला लागलं!!!

…. मग … मग आम्ही एक इतिहास घडवला. क्रिकेटच्या जगात आम्ही विश्वविजेते झालोत. कोरोडो लोकांची जी एक इच्छा होती, सचिनच्या हातात विश्वचषक बघण्याची, ती ह्यावेळी फार म्हणजे फार तीव्र झालेली होती. मग देव सुध्धा काय करणार?? केली बिचाऱ्याने सर्वांची इच्छा पूर्ण. … देश एक झाला!!! … सगळ्यांनी एकसाथ जल्लोष केला. … ह्याच एकतेचा फायदा उचलून कि काय … अण्णा हजारे नावाचा माणूस पुढे आला. त्याने सरकारची झोप उडेल असली चळवळ सुरु केली. लोकांनाही हलवून हलवून उठवायचा प्रयत्न झाला. काय सुरु आहे? … काय असायला हवं … कुठे चाललो आहे? … कुठे जायला हवं … हे आम्हाला ओरडून ओरडून सांगण्यात आलं. कुणी म्हणे अण्णा आपल्यासाठी लढतोय. कुणी म्हणे हि भाजप ची २०१४ साठी चा प्लान आहे. कुणी म्हणे कॉंग्रेस सगळं करतेय आणि शेवटी ते राहुल च्या मार्फत लोकपाल आणून वोट घेणार आहेत. आता मात्र आम्हीही जागे झालो होतो … खरं-खोटं आम्हालाही कळायला लागलं होतं … आणि आम्हाला विश्वास होता आता अजून काही चुकीचं घडणार नाही आहे. आता कुणी आम्हाला मूर्ख बनवणार नाही. का? कारण आता आम्ही पाऊल उचलणार होतो. आता आम्ही परत कुणाला चुका करू देणार होतो. आता आम्ही एक झालो होतो.

मग? …… मग आमच्या राज्यात निवडणुका झाल्यात. आणि आम्हाला वाटलं निकाल ह्यावेळी असला लागेल सगळ्यांना अद्दल घडेल एकदाची. …. पण?? … पण झालं तेच .. तेच? तेच जे नेहमी होत आलं होतं … परत आम्ही फेल झालो होतो! … पण कसं काय??? … आम्ही तर ठरवलं होतं. सगळ्यांनी!! … मग? … मग फक्त एकट्या मी काही नाही केलं तर त्याने असला काय फरक पडायला हवा होता का?? … साला म्हणजे हे बाकी लोक सुद्धा झोपलेच होते तर … !!!! … सगळे गप्पांचे बाजार मेले … कुणीच कामाचं नाही तर!!! … छ्या !!! …. ह्यांना काही फरक नाही पडत तर मग मी स्वतःला कशाला ताप लावून घेऊ मग? … मला काय आहे .. आज न उद्या एच १ मिळेलच … निघून जाईल मी बाहेर. पगार भेटेलच चांगला. आणि ह्याने कसले माझे विचार बदलणार आहेत देशाबद्दल? … माझे प्रेम जेव्हढ आधी होतं तेव्हा तेव्हाही राहिलाच देशासाठी. आज जेव्हढ्या ताकदीने वाटतं कि हे सगळं आम्ही थांबवायला हवं. हे तेव्हाही वाटेलच कि! … मग मी कुठे चुकतोय त्यात? … कुठेच तर नाही! आणि मी एकता करू तरी काय शकतो? … सगळे सोबत असतील तरच काही होऊ शकतं ना? … आणि जेव्हा इतरंना सुद्धा जादा फरक पडत नसेल तर मला देखील का पडावा ना?? … काय चूक आहे ह्यात? … नाही का?

… छान पैकी … भविष्यात दारात येणाऱ्या फोर व्हिलरची, जवळ असलेल्या बंगल्यांची स्वप्न बघत मी निवांत झोपलो. भविष्य दिसत होतो. देश जास्त काही बदलला नव्हता. मी आता तर राहतही नव्हतो तिथे. मी तर छान अमेरिकेत स्थायिक झालो होतो. ७-८ वर्षांची मुलगी सुद्धा होती. बायकोवर गेली होती ना! …. एक दिवस तिला तिच्या जागतिक इतिहासाच्या तासाला मग हि सध्या सुरु असलेल्या चळवळी बद्दल संक्षेपात शिकविण्यात आले … ती संध्याकाळी माझ्या मांडीवर येऊन मला त्या बद्दल विचारायला लागली. मी सुद्धा तिला जवळ घेऊन, ह्या कला बद्दल सांगायला लागलो. देश कसा जगायला लागला होता, ते सांगत होतो. अण्णा कसे निर्भय पणे लढले होते, आम्हीसुद्धा कशी महासत्ता बनायची ताकद ठेवत होतो, ते सांगत होतो … माझ्या चेहऱ्यावर अभिमान येत होता …. आणि मग तिने मला लगेच पुढचा प्रश्न विचारला … “बाबा, मग त्यावेळी तुम्ही काय करत होते?” ….

त्या प्रश्नाचं उत्तर माझ्या कडे तेव्हा नव्हतं. आता झोप उडाली आहे. पण आत्ताही माझ्या कडे उत्तर नाहीये.